Η κυβέρνηση έχει μετατρέψει τον λογαριασμό ρεύματος σε μηχανή αφαίμαξης του εισοδήματος του Έλληνα, για να συντηρεί την κερδοφορία των ενεργειακών ομίλων που ήδη καταγράφουν υπερκέρδη πάνω στις πλάτες των νοικοκυριών. Οι ίδιες οι ανακοινώσεις για «φορολόγηση υπερκερδών» αποκαλύπτουν το μέγεθος της κερδοφορίας, την οποία πρώτα άφησαν να εκτοξευθεί και μετά δήθεν «τιμωρούν» με έκτακτους φόρους, όταν η ζημιά έχει ήδη γίνει.
Ένα σύστημα στημένο πάνω στην ακρίβεια
Ενώ οι λογαριασμοί ρεύματος γίνονται εφιάλτης για οικογένειες και μικρές επιχειρήσεις, η κυβέρνηση επιμένει σε πολιτικές που προστατεύουν τον μηχανισμό κέρδους και όχι τον πολίτη. Δεν μιλάμε για μια «αόρατη αγορά» αλλά για ένα συγκεκριμένο πλέγμα αποφάσεων: χαλαρή ρύθμιση, καθυστερημένοι έλεγχοι, επιδοτήσεις που ρίχνονται σαν παυσίπονο την ώρα που το «νόσημα» –η ακρίβεια στην ενέργεια– μένει ανέγγιχτο.
Αντί να μπει πλαφόν στα περιθώρια κέρδους, να ενισχυθούν οι ρυθμιστικές αρχές και να επιβληθεί διαφάνεια στην τιμολόγηση, η κυβέρνηση προτίμησε να αφήσει τον λογαριασμό να φουσκώνει και μετά να παριστάνει τον «σωτήρα» με επιδόματα που απλώς ανακυκλώνουν δημόσιο χρήμα προς ένα σύστημα σχεδιασμένο να ευνοεί τους λίγους.
Υπερκέρδη από την τσέπη του πολίτη
Όταν μιλάμε για «υπερκέρδη» στον κλάδο της ενέργειας, μιλάμε για συγκεκριμένα ποσά που η ίδια η πολιτεία αναγνώρισε και υπολόγισε. Δεν εμφανίστηκαν από το πουθενά: βγήκαν από τις τσέπες εργαζομένων, συνταξιούχων, ανέργων, μικρομεσαίων που πλήρωσαν λογαριασμούς διογκωμένους από ρήτρες, ρυθμιζόμενες χρεώσεις και παιχνίδια με τις τιμές χονδρικής.
Οι μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι έβλεπαν δείκτες κερδοφορίας και EBITDA να ανεβαίνουν, ενώ την ίδια στιγμή η κοινωνία έσφιγγε το ζωνάρι σε βασικά αγαθά. Η κυβέρνηση, πλήρως ενήμερη για αυτά τα στοιχεία, δεν ανέκοψε τη ροή πλούτου προς τα ψηλά πατώματα της αγοράς ενέργειας· την διευκόλυνε.
Πολιτική συνενοχή, όχι απλή ανικανότητα
Δεν πρόκειται για «αδυναμία» διαχείρισης αλλά για συνειδητή επιλογή. Όταν αντί για δομικές παρεμβάσεις στην αγορά επιλέγεις επιδοτήσεις που συντηρούν την υψηλή τιμή, στην πράξη βαφτίζεις την αισχροκέρδεια «μηχανισμό της αγοράς» και την νομιμοποιείς. Όταν η φορολόγηση των υπερκερδών έρχεται καθυστερημένα και με τρόπο που μοιάζει περισσότερο με επικοινωνιακή φιέστα παρά με πραγματική αναδιανομή, στέλνεις σαφές μήνυμα: «Τα κέρδη τους είναι πιο ιερά από τη ζωή σας».
Η κυβέρνηση είχε κάθε δυνατότητα να θωρακίσει την κοινωνία:
– με αυστηρό πλαίσιο στα υπερκέρδη,
– με πραγματική ενίσχυση της ρυθμιστικής αρχής,
– με διακοπή των παιχνιδιών στις τιμές και διαφάνεια στη χονδρική.
Δεν το έκανε. Και όσο δεν το κάνει, είναι πολιτικά συνυπεύθυνη για κάθε λογαριασμό που οδηγεί νοικοκυριά σε χρέη, απελπισία και ενεργειακή φτώχεια.[3
Ο λογαριασμός ως κρυφός φόρος
Ο λογαριασμός ρεύματος έχει μετατραπεί σε έναν άτυπο, ταξικά στοχευμένο φόρο: όσο πιο αδύναμος είσαι, τόσο πιο βαριά σε χτυπά. Η κυβέρνηση μεταφέρει το βάρος από τη φορολόγηση του μεγάλου πλούτου στις καθημερινές ανάγκες του πολίτη, επιτρέποντας στους ομίλους ενέργειας να κρατούν τα κέρδη τους, ενώ το δημόσιο παίζει τον ρόλο του «διεκπεραιωτή» που απλώς μοιράζει ψίχουλα επιδότησης.
Αυτή η πολιτική δεν είναι «αναγκαστική». Είναι επιλογή. Και κάθε φορά που έρχεται ένας φουσκωμένος λογαριασμός, δεν είναι ένα απρόσωπο χαρτί: είναι η υπογραφή μιας κυβέρνησης που αποφάσισε να σταθεί δίπλα στις εταιρείες και απέναντι στην κοινωνία.
